U bevindt zich in
OpenStandaarden
DWARSLIGGER
HoofdstukkenHoger Menu Aanbevolen en Verplicht Moties 32802 Volgens Pagina's Start Aanbieding Actieplan NOIV Antwoord op Motie Definities Hergebruik info op Overheid.nl Ontwikkeling Stagneert OpenStandaarden in de Samenleving Open standaarden ICT en bestekteksten Pas-Toe-Of-Leg-Uit-beleid Standaarden Internationaal Toegankelijkheid Verplicht gebruik Verplichte-Bestandsformaten Voor Wie Verplicht Waarom OpenStandaarden Wet- en Regelgeving Wet Digitale Overheid BestandenAntwoord op Motie.pdf
Open standaarden ICT en bestekteksten

ICT-standaarden kunnen 'open' of 'leveranciersgebonden' zijn.
Het gebruik van leveranciersgebonden standaarden is veelal beperkt door intellectueel eigendomsrecht.
Door een OpenStandaard te gebruiken in plaats van een leveranciersgebonden standaard kan de gebruiker van de standaard informatie vastleggen in een toekomstvast formaat, of uitwisselen met software van andere leveranciers die dezelfde standaard ondersteunt.

OpenStandaarden worden vaak in één adem genoemd met 'open source' software.
Dergelijke software is echter geen vereiste voor het gebruik van OpenStandaarden; in moderne 'closed source' software worden namelijk óók OpenStandaarden verwerkt.
Daarmee is moderne closed source software gewoon inpasbaar in het ecosysteem dat we inmiddels kennen als de digitale overheid.

Beleid: OpenStandaarden zijn de norm
Het gebruik van OpenStandaarden beperkt het risico op een zogenoemde vendor lock-in.
Hiervan is bijvoorbeeld sprake als een leverancier werkt met specifieke koppelingen of oplossingen die niet aansluiten op ICT-systemen van andere leveranciers.
Leveranciersafhankelijkheid is daarvan het gevolg.
En dat beperkt de mogelijkheid om de regie over de eigen ICT in eigen hand te houden.

Vendor lock-ins zijn in de praktijk lastig te doorbreken, omdat bij verandering van leverancier de migratiekosten (omschakelkosten) doorgaans onevenredig hoog zijn.

De keuze voor OpenStandaarden helpen een te grote afhankelijkheid van leveranciers voorkomen.
Het kabinet stelt daarom OpenStandaarden als norm, omdat ze de keuzevrijheid helpen borgen.
OpenStandaarden zijn naar hun aard namelijk niet software-specifiek en kunnen door iedere leverancier worden ingebouwd.
Daarnaast verbeteren OpenStandaarden de digitale communicatie tussen overheden onderling en ook tussen overheid, bedrijven en burgers.

Door het kabinet is het Forum Standaardisatie ingesteld om de interoperabiliteit en het gebruik van OpenStandaarden binnen de Nederlandse overheid te bevorderen.
Het Forum kent leden uit de overheid, het bedrijfsleven en de wetenschap.

Forum Standaardisatie beheert de 'pas toe of leg uit'-lijst met OpenStandaarden.
Gebruik van deze standaarden is verplicht voor de overheid.
Daarnaast publiceert het Forum een lijst met gangbare standaarden.
Gebruik van deze standaarden wordt aanbevolen.

Praktische voordelen
Door te kiezen voor OpenStandaarden wordt het, wanneer dat nodig mocht zijn, eenvoudiger om het beheer van een ICT-product of -dienst onder te brengen bij aan een andere leverancier.
Daarnaast wordt het aankoppelen van andere producten of diensten erdoor vergemakkelijkt.
OpenStandaarden leveren daarmee een belangrijke bijdrage aan de borging van informatie-uitwisseling die zowel kwalitatief hoogwaardig als kostenefficiënt is.

Wat maakt een standaard 'open'?
'Open' heeft betrekking op het proces van standaardisatie.
De mate van openheid is een belangrijk toetsingscriterium voor opname van een standaard op een van de lijsten voor OpenStandaarden van het Forum Standaardisatie.
Meer concreet gaat het daarbij om laagdrempelige beschikbaarheid van documentatie, geen hindernissen op basis van intellectuele eigendomsrechten (bijvoorbeeld geen patent royalties), inspraakmogelijkheden, en de onafhankelijkheid en duurzaamheid van de organisatie die de standaard beheert.

Standaarden voor 'pas toe of leg uit' zijn verplicht
Er is een onderscheid tussen aanbevolen en verplichte OpenStandaarden.
De verplichte standaarden zijn voorgeschreven met de wet digitale overheid.
Bij de aanschaf en ontwikkeling van ICT-diensten of ICT-producten moet in beginsel gebruik worden gemaakt van de verplichte OpenStandaarden.
Afwijking moet worden gemotiveerd (“pas toe of leg uit”).
Een besluit daartoe moet nauwkeurig worden gedocumenteerd en opgenomen in de bedrijfsvoeringsparagraaf van het jaarverslag, inclusief waarom de OpenStandaard niet is toegepast.
Zie de paragraaf 3.24 Bedrijfsvoeringsparagraaf, punt 3 onder “Toelichting paragraaf 2 - Rijksbrede bedrijfsvoeringsonderwerpen” van de Rijksbegrotingsvoorschriften.

Monitoring van het gebruik van OpenStandaarden
Jaarlijks wordt het gebruik van OpenStandaarden bij de (semi-)overheid gemonitord.
In de monitor wordt per standaard uitgelegd wat het gebruik is bij feitelijke ICT aanbestedingen.
De monitor rapportages worden vanaf 2011 jaarlijks aan de tweede kamer aangeboden en tevens gepubliceerd op de website van Forum Standaardisatie.

Handreiking OpenStandaarden bij inkoop
Forum Standaardisatie heeft een handreiking OpenStandaarden bij inkopen opgesteld met daarin standaard bestekbepalingen voor het uitvragen van OpenStandaarden van de pas-toe-of-leg uit lijst.
Het gebruik van deze bestekbepalingen bevorderen de adoptie van OpenStandaarden bij de (semi-)overheid.
De handreiking is in september 2016 gepubliceerd.

De handreiking en bestekteksten moeten de inkoper van ICT-systemen in staat stellen om de verplichte OpenStandaarden op een goede wijze op te nemen in aanbestedingsdocumenten.
Dit moet ertoe leiden dat ICT-systemen van de overheid conform deze standaarden werken, zodat de achterliggende beleidsdoelstellingen inzake bevordering van interoperabiliteit en borging van leveranciersonafhankelijkheid worden bereikt.

De bestekteksten zijn generiek van aard en niet toegespitst op een bepaalde aanbesteding.
Een inkoper moet de teksten dus nog toesnijden op een bepaalde situatie.

Voor alle bestekteksten geldt dat per opdracht moet worden bezien in hoeverre de daarin gestelde eisen zich verhouden tot de aard en omvang van de opdracht.
In de handreiking staan ook geschiktheidseisen en voor enkele standaarden specifieke gunningscriteria.

Document: Handreiking OpenStandaarden bij inkopen

Beslisboom
De doelgroep van de 'pas-toe-of-leg-uit' lijst is de (semi-)overheid, inclusief de sectoren onderwijs en zorg.
Om te kunnen beoordelen welke OpenStandaarden van de 'pas-toe-of-leg-uit' lijst van toepassing zijn op een specifiek ICT-product of -dienst, en dus moeten worden uitgevraagd bij de aanbesteding, dient het functioneel toepassingsgebied en het organisatorisch werkingsgebied van de standaard te worden bestudeerd.
Bureau Forum Standaardisatie heeft een hulpmiddel ontwikkeld voor het maken van de selectie van de relevante OpenStandaarden bij een aanbesteding.
Dit hulpmiddel, de Beslisboom PTOLU, wordt aangeboden op de website van het Forum Standaardisatie.

European Catalogue
Europa ontwikkelt momenteel een prototype voor een Europese catalogus met standaarden.
Doel van deze European Catalogue is informeren op Europees niveau om zo aanbestedende diensten te helpen bij het gebruik van standaarden bij hun ICT inkopen.

Bron: Pianoo.nl op 2 april 2021.

Valid HTML 5.0 Valid CSS Valid i18n
LogIn
Een link is een pagina,
een link is een hoofdstuk,
een link is een externe website,
een link is een download.
© Dwarsligger.org, overname met bronvermelding toegestaan,
tenzij anders aangegeven.
Ron's CMS versie 210305a
Samengesteld in
Inhoud grootte
Aangemaakt op
Aangepast    op
58725 µsec.
14765 bytes
02 apr 2021
02 apr 2021